Giá trị dinh dưỡng và dược liệu của đông trùng hạ thảo nuôi trồng Cordyceps militaris

Hình 1: Tác dụng sinh học của nấm Cordyceps (Ashraf & cs., 2020). Đông trùng hạ thảo (ĐTHT) thuộc giống Cordyceps là loại nấm ký sinh trên côn trùng được sử dụng như dược liệu...

đông trùng hạ thảo Hình 1: Tác dụng sinh học của nấm Cordyceps (Ashraf & cs., 2020).

Đông trùng hạ thảo (ĐTHT) thuộc giống Cordyceps là loại nấm ký sinh trên côn trùng được sử dụng như dược liệu chống ung thư, chống viêm, chống oxy hoá, tăng cường sinh lực, cải thiện sức khỏe trong y học cổ truyền Trung Quốc. Cordyceps được gọi là DongChongXiaCao ở Trung Quốc và Yartsa Gunbu ở Tây Tạng, có nghĩa là sâu vào mùa đông - cỏ vào mùa hè hay nói cách khác là "Đông trùng hạ thảo".

Có hai loài thuộc giống Cordyceps đang được nghiên cứu để nuôi trồng và chiết xuất các hoạt chất sinh học do có giá trị dược liệu cao. Đó là loài Cordyceps sinensis và loài Cordyceps militaris. Loài C. sinensis phát triển và phân bố rất hạn chế trong tự nhiên, hiện chưa được nuôi thành công trong môi trường nhân tạo. Trái lại, loài C. militaris (thường còn được gọi là nấm cam sâu bướm) hiện được nuôi trong môi trường nhân tạo ở quy mô lớn đảm bảo có dược tính tốt. Các nghiên cứu mới đây đã chỉ ra rằng ĐTHT nuôi trồng ít nhất có giá trị tương đương ĐTHT tự nhiên và có thể thay thế ĐTHT tự nhiên trong bồi bổ cơ thể và tăng cường sức khỏe.

1. Đặc điểm sinh học

Nấm C. militaris là loài nấm ký sinh trên bướm và sâu bướm, có màu cam, chiều dài 8-10 cm. Đầu quả thể nấm có các đốm màu cam sáng. Trong quá trình phát triển, nấm này tạo ra các ống nảy mầm có các thể bám trên côn trùng và dùng chúng để xâm nhập vào bên trong cơ thể côn trùng. Hệ sợi nấm sẽ tiếp tục sinh trưởng, hút chất dinh dưỡng và chiếm toàn bộ cơ thể của côn trùng, gây chết côn trùng. Bước tiếp theo, nấm sẽ hình thành quả thể và nhú lên khỏi mặt đất phát triển, khi già tạo bào tử và phát tán bào tử vào không khí. Quá trình này diễn ra theo chu kỳ mùa đông - mùa hè.

2. Thành phần hóa học

Thể quả nấm C. militaris chứa nhiều thành phần dinh dưỡng và dược liệu quan trọng. Trong số đó, có các loại vitamin như vitamin A, vitamin B1, các nguyên tố khoáng như Se, Zn, Cu, các amino acid, axit béo, adenosine, cordycepin và polysaccharide. Những thành phần này góp phần tạo nên giá trị dinh dưỡng và giá trị dược liệu của nấm C. militaris.

3. Tác dụng sinh học

Nấm Cordyceps militaris đã được nghiên cứu về tác dụng của nó trong phòng, ngừa và điều trị một số bệnh gây gánh nặng bệnh tật lớn và chiếm tỷ lệ tử vong cao hiện nay.

Đông trùng hạ thảo và bệnh tiểu đường

C. militaris có tác dụng hạn chế tiểu đường và các biến chứng liên quan đến tiểu đường. Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng C. militaris và hoạt chất chính cordycepin có khả năng giảm đường huyết, cholesterol, protein và các chất béo trong máu. Điều này đóng góp vào việc điều chỉnh glucose và lipid trong cơ thể, từ đó giữ gìn sức khỏe tim mạch và gan thận của bệnh nhân tiểu đường.

Đông trùng hạ thảo và các bệnh tim mạch

C. militaris có tác dụng giảm lipid máu, giảm cholesterol tổng và LDL-cholesterol, hạ huyết áp và chống rối loạn nhịp tim. Nghiên cứu cũng cho thấy C. militaris có tác dụng bảo vệ tim mạch, giúp điều hòa quá trình truyền tín hiệu thần kinh của tim, và ngăn chặn hình thành huyết khối.

Đông trùng hạ thảo và bệnh ung thư

C. militaris có khả năng chống lại sự phát triển và tạo mạch máu mới trong ung thư. Các thành phần hoạt tính sinh học từ nấm này cảm ứng kháng ung thư bằng cách tăng cường chức năng hệ thống miễn dịch, ức chế tổng hợp RNA và protein, chống oxi hóa, chống đột biến, và ức chế quá trình sao chép của virus cảm ứng khối u.

Đông trùng hạ thảo Cordyceps militaris đã được nuôi trồng thành công ở quy mô lớn, cung cấp nguồn nguyên liệu quan trọng cho phát triển dược phẩm và thực phẩm chức năng. Việc sử dụng ĐTHT có thể giúp nâng cao sức khỏe và phòng ngừa bệnh tật. Tuy nhiên, việc chọn giống có chất lượng cao và tối ưu hóa quy trình sản xuất là những yêu cầu quan trọng để đáp ứng nhu cầu của người tiêu dùng.

Tài liệu tham khảo:

  1. Awang M. A., Daud N., Ismail N., Cheng P. G., Ismail M. F., Ramaiya S. D., 2021. Antioxidant and cytotoxicity activity of Cordyceps militaris extracts against human colorectal cancer cell line. Journal of Applied Pharmaceutical Science, 11(07), 105-109.
  2. Ashraf S. A., Elkhalifa A. E. O., Siddiqui A. J., Patel M., Awadelkareem A. M., Snoussi M., … Hadi S. (2020). Cordycepin for Health and Wellbeing: A Potent Bioactive Metabolite of an Entomopathogenic Medicinal Fungus Cordyceps with Its Nutraceutical and Therapeutic Potential. Molecules, 25(12), 2735.
  3. Cao T., Xu R., Xu Y., Liu Y., Qi D., & Wan Q. (2019). The protective effect of Cordycepin on diabetic nephropathy through autophagy induction in vivo and in vitro. International Urology and Nephrology.
  4. World Health Organization. Cardiovascular Diseases (CVDs). Fact Sheet no. 317. Geneva: WHO; 2015.
  5. Choi E., Oh J., & Sung G.-H. (2020). Antithrombotic and Antiplatelet Effects of Cordyceps militaris. Mycobiology, 48(3), 228-232.
  6. Dong Y., Jing T., Meng Q., Liu C., Hu S., M Y., … Teng, L. (2014). Studies on the Antidiabetic Activities ofCordyceps militarisExtract in Diet-Streptozotocin-Induced Diabetic Sprague-Dawley Rats. BioMed Research International, 2014, 1-11. doi:10.1155/2014/160980.
  7. Dong J.Z., Lei C., Ai X.R. & cs., 2012. Selenium enrichment on Cordyceps militaris Link and analysis on its main active components. Applied Biochemistry and Biotechnology, 166, 1215-1224.
  8. FAO, 2008. Fats and fatty acids in human nutrition, FAO Food and Nutrition paper No 91. Geneva.
  9. Hur H., 2008. Chemical Ingredients of Cordyceps militaris. Mycobiology, 36(4), 233-235.
  10. Kamble V.R. and Agre D.G., 2012. Reinvestigation of insect parasite fungus Cordyceps militaris from Maharashtra. Bionano Frontier, 5(2), 224-225.
  11. Liu Y., Xiao K., Wang Z., Wang S., & Xu F. (2021). Comparison of metabolism substances in Cordyceps sinensis and Cordyceps militaris cultivated with tussah pupa based on LC‐MS. Journal of Food Biochemistry, 45(6). doi:10.1111/jfbc.13735.
  12. Li C.R., Nam S.H., Geng D.G., 2006. Artificial culture of seventeen Cordyceps spp. Mycosystema, 25, 639-645.
  13. Li N., Song J.G., Liu J.Y., Zhang H., 1995. Compared chemical composition between Cordyceps militaris and Cordyceps sinensis. Journal of Jilin Agriculture University, 17, 80-3.
  14. Liu Y., Wang J., Wang W., Zhang H., Zhang X. & Han C., 2015. The Chemical Constituents and Pharmacological Actions of Cordyceps sinensis. Hindawi Publishing Corporation, Evidence-Based Complementary and Alternative Medicine, 2015, Article ID 575063, 12 pages. http://dx.doi.org/10.1155/2015/575063.
  15. Ma L., Zhang S., & Du M. (2015). Cordycepin from Cordyceps militaris prevents hyperglycemia in alloxan-induced diabetic mice. Nutrition Research, 35(5), 431-439.
  16. Patel K.J. & Ingalhalli R.S, 2013. Cordyceps militaris (L.: Fr.) Link - An Important Medicinal Mushroom. Journal of Pharmacognosy and Phytochemistry, 2(1), 315-349.
  17. Seo H., Song J., Kim M., Han D.-W., Park H.-J., & Song M. (2018). Cordyceps militaris Grown on Germinated Soybean Suppresses KRAS-Driven Colorectal Cancer by Inhibiting the RAS/ERK Pathway. Nutrients, 11(1), 20.
  18. Stone R., 2008. Last stand for the body snatcher of the Himalayas? Science, 322(5905), 1182-.
  19. Wang L, Sun H, Yang M, Xu Y, Hou L, Yu H, Wang X, Zhang Z, Han J. Bidirectional regulatory effects of Cordyceps on arrhythmia: Clinical evaluations and network pharmacology. Front Pharmacol. 2022 Aug 19; 13:948173
  20. Zhang Y.J., Li E., Wang C.S., 2012. Ophiocordyceps sinensis, the flagship fungus of China: terminology, life strategy and ecology. Mycology, 3, 2-10.
  21. Zheng P., Xia Y.L., Xiao Ch.H., 2011. Genome sequence of the insect pathogenic fungus Cordyceps militaris, a valued traditional Chinese medicine. Genome Biology, 23, 12-.
  22. Yan H., Zhu D., Xu D., Wu J. & Bian X., 2008. A study on Cordyceps militaris polysaccharide purification, composition and activity analysis. African Journal of Biotechnology, 7 (22), 4004-4009.
  23. Yoo H.S., Shin J.W., Cho J.H., Son C.G., Lee Y.W., Park S.Y. &Cho C.K., 2004. Effects of Cordyceps militaris extract on angiogenesis and tumor growth. Acta Pharmacologica Sinica, 25(5), 657-665.
1