Xem thêm

Bệnh thận nên ăn gì, kiêng gì? 20 loại thực phẩm tốt cho người bệnh

Bệnh thận mạn tính (CKD) là tình trạng thận suy giảm chức năng, không thể loại bỏ các chất độc để thải ra khỏi cơ thể. Với bệnh thận, việc tuân thủ chế độ ăn...

Bệnh thận mạn tính (CKD) là tình trạng thận suy giảm chức năng, không thể loại bỏ các chất độc để thải ra khỏi cơ thể. Với bệnh thận, việc tuân thủ chế độ ăn uống là rất quan trọng. Chế độ dinh dưỡng tốt cho thận sẽ cung cấp sự hỗ trợ cho sức khỏe thận, làm chậm quá trình suy giảm chức năng và phát triển của bệnh. Vậy bệnh thận nên ăn gì và kiêng gì?

Tổng quan về bệnh thận

Bệnh thận là tình trạng thận không hoạt động bình thường. Bệnh xảy ra do nhiều nguyên nhân, có thể do di chứng tổn thương, thận hư hoặc suy giảm chức năng do biến chứng từ bệnh khác như đái tháo đường, tăng huyết áp [^1^]. Bệnh thận có thể ảnh hưởng đến mọi người, đặc biệt là người già. Mức độ nguy hiểm của bệnh tăng lên theo thời gian. Tuy nhiên, với sự tiến bộ y học và chế độ dinh dưỡng lành mạnh, người bệnh thận vẫn có thể sống một cuộc sống bình thường.

Bệnh thận mạn tính thường không có triệu chứng rõ ràng ở giai đoạn đầu. Bệnh thường được phát hiện trong quá trình kiểm tra sức khỏe thông qua xét nghiệm máu hoặc nước tiểu. Ở giai đoạn nặng, bệnh thận có thể gây ra mệt mỏi, phù nề ở mắt cá chân, khó thở, tiểu ít, buồn nôn và nôn [^2^]. Nguyên nhân chủ yếu gây bệnh thận là do biến chứng từ bệnh khác như huyết áp cao, tiểu đường, béo phì, sỏi thận, phì đại tuyến tiền liệt và sử dụng một số loại thuốc như lithium và thuốc chống viêm không steroid (NSAID) [^2^].

Hiện nay, y học chưa có phương pháp điều trị triệt để bệnh thận mạn tính. Tuy nhiên, thói quen sống lành mạnh, ăn uống khoa học cùng với việc kiểm soát các bệnh liên quan có thể giúp người bệnh giảm triệu chứng và ngăn chặn sự tiến triển của bệnh [^2^].

Vai trò của chế độ ăn uống

Thận có vai trò quan trọng trong việc loại bỏ chất thải và chất lỏng dư thừa khỏi cơ thể. Ngoài ra, thận còn giúp cân bằng các khoáng chất như muối, kali và duy trì sự cân bằng chất lỏng trong cơ thể. Chế độ ăn uống tốt cho thận sẽ bảo vệ thận không bị tổn thương thêm [^3^].

Người bệnh thận cần hạn chế một số loại thực phẩm để ngăn chặn sự tích tụ các khoáng chất và chất điện giải trong cơ thể. Chế độ dinh dưỡng cân bằng cho thận đảm bảo cung cấp đủ chất dinh dưỡng như protein, calo, vitamin và khoáng chất. Trong giai đoạn đầu của bệnh, có thể không cần kiêng cữ nhiều. Tuy nhiên, ở các giai đoạn sau, người bệnh cần thận trọng hơn khi chọn lựa thực phẩm [^3^].

Người mắc bệnh thận nên kiêng gì?

  1. Thực phẩm chứa nhiều muối: Muối có hàm lượng natri cao và ảnh hưởng đến cân bằng nước trong cơ thể. Người bị bệnh thận cần hạn chế lượng muối nạp vào cơ thể. Hạn chế các loại thực phẩm như muối, đồ ăn đóng hộp, đồ đông lạnh, các loại nước sốt đậm vị, thực phẩm muối chua, khoai tây chiên, thịt chế biến sẵn, bánh mì,... Thử thay thế muối bằng các gia vị thảo mộc khác [^2^].

  2. Hạn chế hấp thụ kali: Người bệnh thận không thể lọc lượng kali dư thừa trong cơ thể. Hạn chế thực phẩm chứa nhiều kali như chuối, khoai tây, bơ, cam, bông cải xanh, cà rốt sống, rau xanh (trừ cải xoăn), cà chua. Thay thế bằng các loại thực phẩm khác được bác sĩ đề xuất [^2^].

  3. Hạn chế thực phẩm giàu phốt pho: Đối với bệnh thận ở giai đoạn đầu hoặc đang chạy thận nhân tạo, cần hạn chế phốt pho. Hầu hết các loại thực phẩm đều chứa ít phốt pho, nên chọn các loại thực phẩm tự nhiên thay vì thực phẩm chế biến có chứa phốt pho [^2^].

  4. Kiểm soát lượng protein: Ăn nhiều protein tăng áp lực lên thận. Đối với người bệnh thận giai đoạn cuối, việc loại bỏ chất thải sau khi tiêu hóa protein trở nên khó khăn. Cần hạn chế lượng protein trong khẩu phần ăn. Thay thế bằng các nguồn thực phẩm thực vật [^2^].

  5. Hạn chế lượng chất lỏng: Người bệnh thận giai đoạn cuối không thể loại bỏ chất lỏng dư thừa khỏi cơ thể. Việc nạp quá nhiều chất lỏng làm tăng áp lực lên quá trình lọc chất thải. Hạn chế lượng nước, chất lỏng nạp vào cơ thể theo chỉ định của bác sĩ [^2^].

Người bị bệnh thận nên ăn gì?

  1. Súp lơ (bông cải): Cung cấp nhiều chất dinh dưỡng như vitamin K, folate và chất xơ. Chúng ít kali và protein [^4^].

  2. Việt quất: Loại quả giàu chất dinh dưỡng và chất chống oxy hóa anthocyanin. Giàu vitamin C, phốt pho và kali [^5^].

  3. Cá chẽm: Nguồn cung cấp protein chất lượng cao. Cá chẽm còn chứa chất béo lành mạnh omega-3 [^5^].

  4. Nho đỏ: Nguồn cung cấp chất chống oxy hóa flavonoid. Giàu vitamin C và chất xơ [^5^].

  5. Lòng trắng trứng: Nguồn cung cấp protein chất lượng cao, ít phốt pho. Thân thiện với thận [^5^].

  6. Tỏi: Cung cấp mangan và vitamin B6, có đặc tính chống viêm [^5^].

  7. Kiều mạch: Ngũ cốc nguyên hạt với hàm lượng kali thấp. Cung cấp vitamin B, magie, sắt và chất xơ [^5^].

  8. Dầu ô liu: Nguồn cung cấp vitamin E lành mạnh và không chứa phốt pho. Có đặc tính chống viêm [^5^].

  9. Hạt bulgur: Cung cấp vitamin B, magie, sắt và chất xơ từ thực vật [^5^].

  10. Bắp cải: Rau xanh giúp quản lý lượng đường trong máu, giảm nguy cơ tổn thương thận và gan [^5^].

  11. Ức gà: Cung cấp protein ít chất béo và phốt pho hơn thịt gà có da [^5^].

  12. Ớt chuông: Chứa nhiều vitamin A, C và chất chống oxy hóa khác [^5^].

  13. Hành tây: Thay thế muối trong các món ăn và cung cấp vitamin C, mangan và vitamin B [^5^].

  14. Cải lông: Rau xanh giàu dinh dưỡng và ít kali. Cung cấp vitamin K, mangan và canxi [^5^].

  15. Hạt macadamia: Hạt có hàm lượng kali và phốt pho thấp hơn đậu phộng hoặc hạnh nhân. Cung cấp canxi, chất béo lành mạnh, folate, magiê, đồng, sắt và mangan [^5^].

  16. Củ cải: Rất ít kali và phốt pho, chứa folate và vitamin A [^5^].

  17. Cải củ turnip: Cung cấp chất xơ, vitamin C, vitamin B6 và mangan [^5^].

  18. Dứa: Thấp kali, phốt pho và natri. Cung cấp chất xơ và vitamin A [^5^].

  19. Nam việt quất: Chứa proanthocyanidins loại A, chất chống oxy hóa [^5^].

  20. Nấm shiitake: Nấm thơm ngon, có thể thay thế thịt. Cung cấp protein, chất xơ và ít kali, natri và phốt pho [^5^].

Người bị thận không nên ăn gì?

  1. Quả bơ: Chứa nhiều kali, cần tránh trong chế độ ăn [^5^].

  2. Quả mơ: Chứa nhiều kali, cần hạn chế trong chế độ ăn [^5^].

  3. Chuối: Chứa nhiều kali [^5^].

  4. Cam: Chứa nhiều kali [^5^].

  5. Nho khô: Chứa nhiều kali, đường và calo cao [^5^].

  6. Rau bina: Chứa nhiều kali, cần hạn chế [^5^].

  7. Khoai tây: Có hàm lượng kali cao [^5^].

  8. Cà chua: Có hàm lượng kali cao, cần hạn chế khi cơ thể có lượng kali cao [^5^].

  9. Gạo lứt: Có hàm lượng phốt pho và kali cao [^5^].

  10. Bánh mì nguyên cám: Có hàm lượng phốt pho và kali cao [^5^].

  11. Cám ngũ cốc: Có hàm lượng phốt pho và kali cao [^5^].

  12. Yến mạch: Cần theo dõi hàm lượng kali và phốt pho [^5^].

  13. Thịt chế biến: Thịt chế biến thường chứa nhiều muối [^5^].

  14. Dưa chua: Chứa nhiều natri [^5^].

  15. Bánh quy: Có hàm lượng natri cao, ít dinh dưỡng [^5^].

  16. Đậu: Có thể tăng lượng kali và phốt pho nếu tiêu thụ nhiều [^5^].

  17. Sữa: Có hàm lượng phốt pho và kali cao [^5^].

  18. Thực phẩm đóng hộp: Thực phẩm đóng hộp thường chứa nhiều natri [^5^].

Nên làm gì để hỗ trợ quá trình điều trị bệnh thận?

  1. Vận động: Thực hiện tập thể dục thường xuyên, ít nhất 150 phút mỗi tuần. Lựa chọn những bài tập phù hợp với sức khỏe, rèn luyện cơ thể và hỗ trợ làm chậm tiến triển của bệnh [^6^].

  2. Thay đổi lối sống: Ngừng hút thuốc, xây dựng chế độ ăn uống cân bằng, lành mạnh. Hạn chế muối, không uống nhiều rượu bia, tránh thuốc chống viêm không steroid (NSAID) trừ khi được khuyến nghị của bác sĩ [^6^].

  3. Chế độ dinh dưỡng: Xây dựng chế độ dinh dưỡng lành mạnh, hạn chế muối, protein, phốt pho và chọn lựa thực phẩm phù hợp cho thận [^6^].

Trên đây là những thông tin về chế độ ăn uống cho bệnh nhân mắc thận. Để được tư vấn và can thiệp y tế, bạn có thể đến ngay Trung tâm Tiết niệu - Thận học - Nam khoa, BVĐK Tâm Anh TP.HCM. Bệnh viện có đội ngũ chuyên gia đầu ngành, bác sĩ giàu kinh nghiệm và trang thiết bị hiện đại để cung cấp dịch vụ chẩn đoán và điều trị các bệnh liên quan đến thận, tiết niệu. Chúng tôi cam kết mang đến cho bạn sự chăm sóc toàn diện và chất lượng cao.

Hy vọng những thông tin trên đã giúp bạn hiểu rõ hơn về chế độ dinh dưỡng tốt cho bệnh nhân mắc bệnh thận.

1